Incoterms Nedir?
Incoterms (International Commercial Terms), Uluslararası Ticaret Odası'nın (ICC) yayımladığı, alıcı ile satıcı arasında masraf, risk ve sorumluluğun hangi noktada el değiştirdiğini tanımlayan kurallar bütünüdür. Güncel sürüm Incoterms 2020'dir ve 11 teslim şekli içerir. Sözleşmede teslim şekli tek bir kısaltmayla anılır — "FCA Konya" gibi — ve bu kısaltma taraflar arasındaki görev dağılımını netleştirir.
Kural Grupları
- E grubu — EXW (Ex Works / İşyerinde Teslim): Satıcı malı kendi tesisinde hazır eder; yükleme dâhil her şey alıcıya aittir. Satıcı için en hafif, alıcı için en yüklü seçenektir.
- F grubu — FCA, FAS, FOB: Satıcı malı, alıcının belirlediği taşıyıcıya teslim eder; ana taşıma navlununu alıcı öder. Karayolu araç ihracatında FCA en yaygın olanıdır.
- C grubu — CPT, CIP, CFR, CIF: Satıcı ana taşımayı öder, ancak risk malın taşıyıcıya tesliminde alıcıya geçer. CIP'te satıcı ayrıca kapsamlı nakliye sigortası yaptırmakla yükümlüdür.
- D grubu — DAP, DPU, DDP: Satıcı malı varış noktasına kadar taşır. DAP'ta ithalat gümrüğü alıcıya aittir; DDP'de vergiler dâhil her şey satıcıdadır.
FAS, FOB, CFR ve CIF yalnızca deniz taşımacılığı içindir; treyler gibi karayoluyla teslim edilen araçlarda kullanılmaları hatalıdır — karayolu teslimatı için doğru karşılıklar FCA, CPT ve CIP'tir.
Treyler İhracatında Yaygın Senaryolar
- EXW: Alıcının kendi çekicisi fabrikadan aracı alır; deneyimli ithalatçılar tercih eder.
- FCA: Araç, alıcının anlaştığı taşıyıcıya veya sınır kapısına teslim edilir; risk paylaşımı dengelidir.
- CIP: Satıcı taşıma ve sigortayı üstlenir; alıcı için konforlu, bedeli navluna yansıyan seçenektir.
- DAP: Araç alıcının adresine kadar götürülür; ithalat vergileri alıcıda kalır.
- DDP: Anahtar teslim seçenek; satıcının varış ülkesinde vergi ve gümrük yükümlülüğü doğar, bu yüzden yalnız iyi bilinen pazarlarda önerilir.
İhracatta Gereken Temel Belgeler
Teslim şekli hangi belgelerin kimde olacağını da etkiler. Karayolu araç ihracatının tipik dosyası şunları içerir:
- Proforma ve ticari fatura — bedelin ve teslim şeklinin yazılı kaydı.
- Çeki listesi (packing list) — araç ve beraberindeki aksesuar/yedek parça dökümü.
- CMR taşıma senedi — karayolu taşımasının sözleşme belgesi.
- CoC (Certificate of Conformity / Uygunluk Belgesi) — aracın tip onayına uygunluğunu gösterir; varış ülkesinde tescil için istenir.
- ATR dolaşım belgesi — Türkiye–AB Gümrük Birliği kapsamındaki sanayi ürünlerinde gümrük vergisi avantajı sağlar.
- EUR.1 / menşe şahadetnamesi — serbest ticaret anlaşması olan ülkelerde tercihli tarife için kullanılır.
Pratik Öneriler
- Teslim şeklini sözleşmeye ve faturaya yer adıyla birlikte yazın: "DAP Bükreş, Incoterms 2020".
- Risk devri ile sigorta kapsamının aynı noktada buluştuğunu kontrol edin; C grubunda risk erken devreder.
- Belge setini varış ülkesinin tescil kurumuna göre önceden doğrulayın; eksik CoC, aracın gümrükte beklemesinin en sık nedenidir.
Barlas Trailer'ın ihracat ekibi; teslim şeklinin seçiminden CoC, ATR/EUR.1 ve CMR dâhil belge setinin hazırlanmasına kadar tüm süreci alıcıyla birlikte yürütür.