Akaryakıt dolumundaki en sinsi tehlike gözle görülmez: sıvı, boru ve hortum yüzeylerine sürtünerek aktıkça elektrik yükü biriktirir. Tank içinde biriken bu statik yük, uygun koşullarda tek bir kıvılcımla boşalabilir; kıvılcımın enerjisi ise yakıt buharını tutuşturmak için fazlasıyla yeterlidir.
Yük Nerede, Nasıl Birikir?
Yük üretimi akış hızıyla birlikte artar; filtreler ve boru dirsekleri sürtünme yüzeyini büyüttüğü için üretimi hızlandırır. Sıvının tanka yukarıdan serbest düşüşle dolması (sıçramalı dolum) hem buhar üretimini hem yük ayrışmasını artırır; alt dolumun tercih edilmesinin bir nedeni de budur. Tank içindeki yük, dolum bittikten sonra bile bir süre varlığını korur; bu yüzden dolum sonrası bekleme süreleri prosedürlerde yer alır.
Savunma Hattı: Eşpotansiyel ve Topraklama
- Dolum öncesi ilk iş: topraklama pensesinin temiz metal yüzeye bağlanması; boyalı veya kirli yüzey bağlantıyı aldatır
- Tanker, dolum adası ve boru hattı arasında eşpotansiyel bağlantı: potansiyel farkı yoksa kıvılcım da yoktur
- Topraklama izleme cihazlı sistemlerde dolumun bağlantı doğrulanmadan başlamaması
- Akış hızının, özellikle dolumun başında, prosedürde tanımlı sınırlar içinde tutulması
- Kopmuş örgülü kablo, gevşek pense ve korozyonlu bağlantı noktalarının günlük kontrolü
Tasarım tarafında Barlas yaklaşımı nettir: topraklama noktaları erişilebilir, işaretli ve gövdeyle sürekli iletken bağlantılı olmalıdır. Statik elektrik yönetilemeyen bir kader değil, disiplinle sıfırlanan bir risktir.